Europees Hof stelt grenzen aan EU-richtlijn minimumlonen

Nederland kan verder met de invoering van de Europese richtlijn inzake toereikende minimumlonen (2022/2041). Het was even wachten op de uitspraak van het Europese Hof van Justitie van 11 november. Daarbij vroeg Denemarken tot (gedeeltelijke) vernietiging van de Europese richtlijn, omdat deze te veel ingreep in de autonomie van de sociale partners. Het Hof vernietigde weliswaar enkele onderdelen van de richtlijn, zoals de onderbouwing van de periodieke herijking van de minimumlonen op basis van vaste criteria, maar bevestigde de kern van de richtlijn. En dus kan Nederland verder met de implementatie.

Herijking toereikend minimumloon

Het Hof oordeelde dat de richtlijn in het algemeen geldig is, maar dat meer specifieke bepalingen uit artikel 5 van de richtlijn buiten de wetgevende bevoegdheid van de Europese Unie valt. Het gaat dan om de verplichting eens per twee jaar te herijken wat een toereikend minimumlonen op basis van door de EU voorgeschreven criteria, zoals koopkracht, productiviteit en loongroei. Die criteria mogen landen zelf bepalen. Daarnaast stelde het Hof de bepaling uit de richtlijn buiten werking dat automatische indexering nooit tot een verlaging van het minimumloon mag leiden.

Streven van 80% onder een cao

Denemarken kreeg geen gelijk bij het onderdeel van de richtlijn over de versterking van collectieve onderhandelingen. Als minder dan 80% van de werknemers in een lidstaat onder een collectieve arbeidsovereenkomst valt, zo stelt de richtlijn, dan moet het land actie ondernemen om te proberen die dekking te vergroten. Volgens Denemarken betekent het streven naar een dekkingsgraad van 80% dat de staat werknemers moet aanmoedigen of verplichten lid te worden van een vakbond. Dat zou in strijd zijn met het recht om je wel of niet te verbinden in een vakbond.

Actieplan blijft nodig

Volgens het Hof is de dekkingsgraad van 80% vooral een streefgetal. Lidstaten blijven verplicht een actieplan op te stellen met een tijdschema en concrete maatregelen om die dekking te vergroten, maar de richtlijn bepaalt niet de inhoud of de uitkomst daarvan. Het niet halen van het streefgetal betekent ook niet automatisch dat sprake is van een schending van de richtlijn. Verder is nergens gesteld dat lidstaten werknemers moeten verplichten lid te worden van een vakbond of om collectieve arbeidsovereenkomsten algemeen verbindend te verklaren.

Aanpassing Wet minimumloon

Nu het Hof uitspraak heeft gedaan, kan ook Nederland verder met aanpassing van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML). De criteria voor de vaststelling van het minimumloon kunnen gelet op de uitspraak van het Hof worden vervangen door andere criteria. Verder zal de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid snel met een actieplan moeten komen om collectieve onderhandelingen te bevorderen.