Werkdruk neemt niet af, maar toe door AI
Ondernemingsraden en vakbonden moeten gaan onderhandelen met werkgevers over de voorwaarden van het verantwoord inzetten van toepassingen van artificiële intelligentie (AI), zo betoogt VCP, Vakcentrale voor Professionals. AI kan routinematige taken automatiseren en werk verlichten, versnellen en veiliger maken. AI heeft invloed op de inhoud en organisatie van werk, de arbeidsomstandigheden en de privacy van werknemers. Naast kansen brengt AI risico’s met zich mee. Zo neemt onder meer de kans op werkdruk toe. Reden voor de bond om de handreiking AI en vakbondswerk te publiceren.
Kansen en risico’s van AI
De handreiking is bedoeld voor werknemersvertegenwoordigers, zoals cao-onderhandelaars en OR-leden en biedt praktische handvatten om in gesprek te gaan met de werkgever over de rol van AI in sectoren en organisaties. AI is niet de heilige graal en de introductie ervan op de werkvloer heeft veel impact. Werknemers moeten leren omgaan met de nieuwe technologie en niet iedereen kan dit bijbenen. De handreiking helpt om kansen en risico’s in beeld te brengen, de juridische kaders vast te stellen en afspraken te maken over de toepassing van AI.
AI op de werkvloer
De introductie van AI heeft gevolgen voor de inhoud en de organisatie van werk. Het kan taken automatiseren en lichter maken en dat heeft voordelen voor de snelheid en productiviteit. De vakcentrale ziet echter ook diverse knelpunten. Zo neemt het risico van hoge werkdruk toe. Niet alleen bij kennisintensief werk aan een bureau, maar ook door toepassingen bij ‘besturing, monitoring en besluitvorming in veiligheidkritische vervoerssystemen’.
De gevolgen zijn onder meer een grotere afhankelijkheid van technologische systemen en verlies van handmatige vaardigheden. Meer technologie betekent minder mogelijkheden voor werknemers om het eigen werk te organiseren en in te richten, een risicofactor voor stressklachten. Ook zullen werknemers vaker te maken krijgen met solo-operaties, oftewel alleen werken. Dit is risicovol en kan stressverhogend werken.
Vragen over privacy
Door invoering van systemen waarbij AI wordt gebruikt ontstaat ook kans op een toename van surveillance, hantering van striktere kaders en een verhoogde productiviteitsnorm. Monitoring van werktempo en -taken en gedrag van werknemers kan weliswaar de veiligheid bevorderen en de kans op fouten verkleinen, maar roept ook allerlei vragen over de privacy van werknemers op.
Invloed van de OR
De handreiking geeft voor de verschillende deelonderwerpen aan welke rol de OR heeft en hoe de OR invloed kan uitoefenen. Zo heeft de OR instemmingsrecht bij het invoeren, aanpassen en intrekken regelingen op het gebied van de arbeidsomstandigheden (artikel 27 WOR). Met het adviesrecht (artikel 25 WOR) kan de OR adviseren over belangrijke technologische wijzigingen. Daarnaast kan de OR via het initiatiefrecht (artikel 23 WOR) de bestuurder ongevraagd adviseren, bijvoorbeeld over het opstellen van een gedragscode rond AI. Door gebruik te maken van het informatierecht (artikel 31 WOR) kan de OR de betrouwbaarheid en herkomst van gebruikte systemen checken.
Meer over de OR en AI kun je lezen in de blog AI verandert werk. Is jouw OR voorbereid?
