Hoofdlijnen 2026
Als een woord de afgelopen vijf, zes jaren de politiek heeft beheerst, lijkt dat wel het woord ‘hoofdlijnen’ te zijn. Na de verkiezingen van 2023 trad het kabinet-Schoof aan op basis van een akkoord op hoofdlijnen. Najaar 2025 kwamen Rob Jetten en Henri Bontebal met een handreiking voor de formatie die gebaseerd was op een vijftal hoofdlijnen. Peter Wennink kwam, op verzoek van de minister van Economische Zaken, met het rapport ‘De route naar toekomstige welvaart’ waarin hij op basis van de hoofdlijnen digitalisering, AI en permanente educatie voor werkenden de weg schetste naar een Nederland 3.0 . Zes jaar geleden was het de commissie Borstlap die met het rapport ‘In wat voor land willen we werken?’ een blauwdruk gaf voor een vereenvoudiging van arbeidscontracten op drie hoofdlijnen om een te ver doorgevoerde flexibilisering van de arbeidsmarkt terug te dringen.
Francis Joseph Aguilar
Hoofdlijnen. Zijn er dan ook hoofdlijnen voor een medezeggenschap 3.0 te bieden die het antwoord kunnen geven op snel veranderende maatschappelijke verhoudingen? Voor mens en organisatie? Bij die vragen moest ik terugdenken aan Francis Joseph Aguilar (1932-2013), verbonden aan de Harvard Business School in de Verenigde Staten. In 1967 verscheen zijn ‘Scanning the business environment’, waarin hij, op zes hoofdlijnen een macro-economische verkenning schetste voor ondernemingen: de DESTEP-factoren. Demografie, economie, sociaal, technologie, ecologie en politiek. Kan de medezeggenschap hiermee iets. En is die boodschap uit 1967 nog actueel? Op beide vragen is mijn antwoord een volmondig ‘ja’.
- Demografie: het gaat hier over bevolkingsontwikkeling. We werken langer door, mede door schaarste op de arbeidsmarkt en pensioenen die onder druk staan. We leven ook in een multiculturele omgeving: diversiteit en inclusie hebben effecten op de samenleving.
- Economie: die is permanent in beweging, zie het rapport van Peter Wennink (december 2025). Vraagstukken als reorganisaties, herinrichting van werkzaamheden vormen de antwoorden op die permanente bewegingen waar de medezeggenschap mee te maken zal hebben, zelfs partij in zijn.
- Sociaal: veranderingen raken werknemers. Borstlap en Wennink wijzen op het belang van permanente educatie voor werkenden. Opleidingsbeleid dus. Andere functies, beloningssystemen. De vraag hoe werkenden mee te krijgen bepalen de agenda’s van de medezeggenschap.
- Technologie: digitalisering, AI. Investeringen in vernieuwingen, het maken daarin van keuzen in de wijze van de inrichting van productie en dienstverlening.
- Ecologie: milieu en duurzaamheid dus. Bevorderende taken voor de medezeggenschap op deze onderwerpen. En een milieuvolgsysteem dat al in het adviesrecht zit.
- Politiek: maar ook wat deze veranderingen voor de maatschappij, mens en bedrijf meebrengen.
Hoofdlijnen 2026
Zes hoofdlijnen die de agenda van de medezeggenschap 3.0 kunnen bepalen. Onderwerpen die de OR op basis van het initiatiefrecht (artikel 23 WOR) naar zich toe kan trekken. Of kan agenderen bij de algemene gang van zaken met directie en toezichthouders (artikel 24 WOR). Waarom? Omdat zij de toekomst bepalen. Een toekomst die allang begonnen is.
Door: Her Grimbergen (Driekant Training en Advies)
Her Grimbergen is trainer bij Driekant Training en Advies en partner op OR Live op 7 oktober in de Fokker Terminal in Den Haag. Meer informatie en tickets over OR Live vind je hier.
