Preventiemedewerker

Functieprofiel

Dé preventiemedewerker bestaat niet, de invulling van deze functie verschilt per organisatie. Die invulling wordt gebaseerd op de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en het soort arbeidsrisico’s die hierin zijn opgenomen. Stel een functieprofiel op dat kenniseisen en competenties bevat die passen bij jouw organisatie. De wet stelt geen opleidingseisen aan de preventiemedewerker. Het deskundigheids- en opleidingsniveau is afhankelijk van de complexiteit van de werkprocessen en de risico’s in de organisatie en kan variëren van MBO tot academisch niveau.

Tijdsbesteding

Het verschilt per organisatie hoeveel tijd de preventiemedewerker moet hebben om de wettelijke taken uit te voeren. Soms gaat het om een dagdeel per week, maar taken kunnen ook verdeeld worden over meerdere preventiemedewerkers. Dit hangt af van de grootte van je organisatie.

TIP Is er nog geen preventiemedewerker? Wijs de bestuurder er dan op dat dit verplicht is. In principe is het niet toegestaan iemand van buiten de organisatie aan te stellen, behalve als het niet mogelijk is om dit binnen de eigen organisatie te regelen.

Takenpakket

De taken van de preventiemedewerker zijn sterk afhankelijk van de inhoud van de RI&E. De taken van de preventiemedewerker moeten worden vastgelegd in het arbobeleid van de organisatie. Wel zijn er drie taken van de preventiemedewerker wettelijk vastgelegd:

1. Het (mede) opstellen en uitvoeren van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en het bijbehorende plan van aanpak (PvA).
2. Het adviseren en nauw samenwerken met de ondernemingsraad (OR) of de personeelsvertegenwoordiging (PVT) over de te nemen maatregelen voor een goed arbeidsomstandighedenbeleid.
3. Het (mede) uitvoeren van de maatregelen uit het PvA en de rapportage daarover.

TIP De preventiemedewerker mag de werkgever of HR gevraagd en ongevraagd adviseren. Om dat vrijelijk te kunnen doen, heeft de preventiemedewerker net als de leden van de OR  of PVT ontslagbescherming. Dit betekent dat een advies van de preventiemedewerker dus nooit reden mag zijn voor ontslag.

Competenties

De gewenste competenties van de preventiemedewerker zijn ook afhankelijk van de omstandigheden in je organisatie. Wel zijn er een aantal competenties te benoemen die voor iedere preventiemedewerker essentieel zijn. Denk hierbij aan resultaatgerichtheid, omgevingsbewustzijn, onafhankelijkheid, plannen en organiseren en kwaliteitsgerichtheid. De preventiemedewerker is meestal actief op beleidsniveau en coördineert en toetst in de praktijk de uitvoering van het arbobeleid in de organisatie.

TIP   Soms zijn de arbeidsrisico’s binnen één organisatie heel divers. Denk bijvoorbeeld aan de risico’s in de fabriekshal en die in de kantooromgeving. Ga als OR na of het wenselijk is hiervoor een of juist meer preventiemedewerkers aan te stellen.

Kennisniveau

Om alle taken goed uit te kunnen voeren heeft de preventiemedewerker de juiste kennis en vaardigheden nodig. Dat is een vereiste vanuit de Arbowet. De preventiemedewerker moet in ieder geval beschikken over:

• kennis van alle relevante wet– en regelgeving over arbeidsomstandigheden;
• kennis van de specifieke risico’s en potentiële gevaren binnen de organisatie en hoe deze risico’s te beperken.

Juist omdat de vereisten per organisatie zo kunnen verschillen kent de wet geen persoonlijke certificeringsverplichting of algemene opleidingseis. Wel moet je als organisatie kunnen aantonen dat de preventiemedewerker over het vereiste kennisniveau beschikt om de wettelijke taken te kunnen uitvoeren.

TIP    Gebruik de in de RI&E beschreven arbeidsrisico’s om te bepalen welke kennis de preventiemedewerker nodig heeft. Bekijk vervolgens samen met de preventiemedewerker of er aanvullende opleiding nodig is.

Aantal preventiemedewerkers

Hoeveel preventiemedewerkers je organisatie moet aanstellen, hangt af van de omvang van de organisatie, het aantal en de complexiteit van de risico’s. Soms kan één persoon alle taken van de preventiemedewerker op zich nemen. Soms worden de taken verdeeld over meerdere personen. Daarbij is het van belang dat de functie doelmatig en functioneel past bij de arbeidsomstandigheden in je organisatie. Wanneer de arbeidsrisico’s in je organisatie heel divers zijn, zul je meerdere preventiemedewerkers moeten aanstellen met verschillende aandachtsgebieden. Ook kan het dan nodig zijn om voor de RI&E een arbokerndeskundige in te schakelen. Bijvoorbeeld voor werken met gevaarlijke stoffen.

TIP    Schakel eventueel advies in van externe deskundigen (bijvoorbeeld de arbodienst of een in arbo gespecialiseerd adviesbureau) als je een instemmingsverzoek hebt gekregen voor de invulling van preventieve taken.

Rol ondernemingsraad

De ondernemingsraad heeft een belangrijke rol bij de invulling van de preventieve taken in de organisatie. Bij elke wijziging van een regeling rondom de preventiemedewerker geldt namelijk het instemmingsrecht conform artikel 27 van de Wet op de ondernemingsraden. Die instemming betreft niet alleen het functieprofiel en de taken van de preventiemedewerker, maar ook de keuze van de persoon (aanstelling) van de preventiemedewerker. Dit recht is vastgelegd in artikel 13 van de Arbowet.

TIP    Een van de wettelijke taken van de preventiemedewerker is het adviseren en samenwerken met de OR. Een goede samenwerking tussen OR en preventiemedewerker draagt bij aan een effectief verzuimpreventiebeleid.

Samenwerking

Een van de wettelijke taken van de preventiemedewerker is het adviseren aan en samenwerken met de OR. Zorg dus dat er regelmatig overleg is. Een goede samenwerking tussen OR en preventiemedewerker draagt bij aan betere arbeidsomstandigheden. Zo kan de preventiemedewerker de OR op de hoogte houden van ontwikkelingen op arbogebied binnen de organisatie. Hierdoor kan je als OR zorgen dat je op tijd betrokken wordt bij belangrijke (vaak instemmingsplichtige) onderwerpen, zoals het opstellen of actualiseren van de RI&E.

Meer lezen over dit onderwerp? Bekijk dan de checklist Rechten van de OR bij arbeidsomstandigheden.