Checklists
Laatst gewijzigd op: 28 april 2022
Jongeren en de OR

Jongeren betrekken bij de ondernemingsraad

Jongeren zijn vaak slecht vertegenwoordigd in de OR. Ontzettend zonde, want de inbreng in de OR  van jongeren is waardevol. Niet alleen voor de diversiteit en representativiteit van de OR, maar ook voor de kwaliteit van de besluitvorming en het draagvlak voor besluiten die uw OR neemt. Hoe betrek je jongeren bij het OR-werk en maak je hen onderdeel van de medezeggenschap? Lees het in deze checklist.

Representatie

Jongeren zijn ondervertegenwoordigd in ondernemingsraden. Ongeveer 2% van de OR-leden bestaat uit medewerkers jonger dan 25 jaar, terwijl zij 15% van de beroepsbevolking uitmaken. Medewerkers van 26 tot en met 35 jaar bezetten 16% van de OR-zetels, terwijl een vijfde deel van werkend Nederland uit deze leeftijdsgroep bestaat. De gemiddelde leeftijd van OR-leden ligt dus een stuk hoger en daardoor sluit de OR vaak niet aan bij de belevingswereld van jongeren.

Volgens de WOR kan een medewerker die drie maanden in dienst is, zich verkiesbaar stellen voor een plek in de ondernemingsraad. Ook mogen werknemers die drie maanden in dienst zijn, stemmen voor de OR. Jouw OR mag hier, in positieve zin, van afwijken. Lees hierover meer in deze checklist.

Maak een praatje

Allereerst is het belangrijk om te realiseren dat er vaak wordt gepraat óver jongeren, maar zelden mét jongeren. Stap één is dan ook om het gesprek aan te gaan. Stap eens met jouw OR-pet op naar die jonge collega op jouw afdeling en maak een praatje. Hoe vindt de werknemer zijn werk? Waar is hij vooral mee bezig? Wat vindt hij belangrijk? Maak kenbaar dat de OR graag jonge medewerkers wil betrekken bij hun werkzaamheden: spread the word.

Een leuke manier om het gesprek aan te gaan is om een ‘meeloopdag’ te organiseren. Doe dit bij voorkeur op een dag wanneer de OR veel medezeggenschapstaken heeft te doen. Zo kan je ook laten zien dat je als OR invloed kan hebben. Daarmee overtuig je jongeren meer dan met een praatje.

Wat kan je doen?

Stap één is op zich makkelijk, maar zal niet direct zorgen voor een blijvende verandering. Wat kan jouw OR doen om een duurzame relatie op te bouwen met jonge medewerkers? Daar zijn de volgende twee stappen voor: het aanpassen van de OR-structuur en het afstemmen van de communicatie.

Structuur van de OR

De meeste OR’en kennen een lidmaatschap van drie jaar is. Maar voor een jonge medewerker kan het een grote stap zijn om zich meteen voor zo’n periode vast te leggen. Als OR kun je een verkort lidmaatschap als optie opnemen in het OR-reglement. Een lidmaatschap van een of twee jaar is aantrekkelijker voor iemand die net begint met werken. Ook kun je het lidmaatschap van een commissie onder de aandacht brengen bij jonge collega’s. Een commissie is wat vrijblijvender en soms van kortere duur dan een OR-lidmaatschap. Ook kan een jonge medewerker zich dan specifiek focussen op het onderwerp dat hij of zij interessant vindt.

Een andere optie is om stageplekken bij de OR aan te bieden. Stagiaires kunnen dan voor een korte periode meelopen met de OR en op een informele manier kennismaken met de medezeggenschap.

Vergaderen

Veel OR’en vergaderen regelmatig door met de voltallige OR de agenda af te lopen. Vergaderen kan ook een stuk laagdrempeliger, flexibeler en sneller. Bijvoorbeeld online via een videoverbinding, Q&A via WhatsApp of in kleine groepjes als even snel iets besproken moet worden waar zij toevallig mee bezig zijn. Jongeren houden veel ballen in de lucht, dus efficiënt omgaan met hun tijd is van belang.

Netwerken

Jongeren staan bij de start van hun carrière en kunnen nog alle kanten op. Ze zijn opzoek naar mogelijkheden om zich te ontwikkelen én om contacten op te doen. Daar is de OR zeer geschikt voor. Zij leren niet alleen de organisatie heel goed kennen, via de OR bouwen ze ook een heel goed intern netwerk op, dat goed van pas kan komen in hun verdere loopbaan. Dit is extra aantrekkelijk en kan ze over de streep trekken om zich toch aan te sluiten bij een commissie of zich zelfs verkiesbaar te stellen. Het is goed om dit te benadrukken.

Meerwaarde van de OR

Het idee dat jongeren de OR niet interessant vinden klopt niet. Uit onderzoek blijkt wel degelijk dat jongeren geïnteresseerd zijn in medezeggenschap en de toegevoegde waarde voor een goed functionerende organisatie. Het is belangrijk dat je de meerwaarde van de OR op de juiste manier communiceert. Uitleg over de wettelijke bevoegdheden van de OR is niet wat jongeren aantrekt. Zij willen horen wat de kernidentiteit van de OR is en hoe zij zichzelf positioneert in de organisatie. Het model ‘Golden Circles’ van Simon Sinek kan hierbij helpen. Het model van Sinek is voor veel organisaties de basis van hun identiteit. Als OR moet je deze vragen kunnen beantwoorden:

  1. Why: waarom is de OR belangrijk? Waar streeft de OR naar? Wat is zijn missie?
  2. How: hoe doet de OR dat? Hoe verwezenlijkt de OR zijn belang?
  3. What: wat biedt de OR aan?

Kernboodschap

Zo maar even een goede kernboodschap formuleren is niet makkelijk. Bedenk goed bij het formuleren van een kernboodschap: waarom is de OR er? Wat wil je voor de achterban betekenen? Wat zijn onze normen en waarden? Als je deze vragen kunt beantwoorden, kun je vervolgens in één of twee zinnen de kernboodschap formuleren. Die kernboodschap is leidend in alle communicatie met de achterban. Deze hoef je niet onderaan elk bericht te herhalen, maar vormt wel de leidraad.

Dus niet: ‘Als OR hebben we adviesrecht over de reorganisatieplannen van de bestuurder’.
Maar wel: ‘Als OR doen wij ons best voor een eerlijke reorganisatie voor jou als werknemer’.

Communicatie

Met jongeren communiceren vereist misschien wat extra inspanningen. Bedenk welke kanalen passen bij jongeren en zet die in, bijvoorbeeld communicatiemiddelen die wat moderner, sneller, frequenter en flexibeler zijn dan een nieuwsbrief, zoals een aparte WhatsApp-groep of Telegram waarin u prikkelende vragen stelt of korte berichten plaatst over aankomende activiteiten. Of een communicatietool als Slack. Met Slack kun je specifieke groepen maken waarin je contact hebt over onderwerpen die de jonge achterban aangaat. Ook kun je hiermee de mening van de achterban peilen. Zoek uit welke communicatiemiddelen de jongeren in jouw organisatie het liefst gebruiken en pas daar je boodschap op aan.

Bedenk ook bij het communiceren met jongeren: less is more. Dus hou het kort en bondig.

Speeddate

Natuurlijk vereist de communicatie met jongeren oefening. Een leuke manier om hiermee te beginnen is om een activiteit te organiseren. Bijvoorbeeld een ‘speeddate’ sessie, waarbij OR-leden korte gesprekjes voeren met jongeren. Andere vormen kunnen natuurlijk ook, zolang het maar creatief is.

Sluit activiteiten altijd af met een borrel, dan blijven jongeren vaak nog even hangen en komen de écht goede gesprekken pas op gang. Of skip het event en organiseer alleen een borrel, waarom niet?