ADM-beleid: afspraken over alcohol, drugs en medicijnen

Preventie en zorg

Ziekte en verminderde productiviteit door alcoholgebruik kost organisaties jaarlijks ruim 1 miljard euro. Een op de vijf werkenden in Nederland drinkt riskant. Goed ADM-beleid richt zich dan ook in eerste instantie op het voorkomen van problemen. Het informeren van medewerkers over de effecten van middelen op de gezondheid en de risico’s ervan op de werkvloer heeft een preventief effect. In tweede instantie richt goed ADM-beleid zich op het bieden van zorg en ondersteuning bij (problematisch) middelengebruik, inclusief re-integratie na behandeling.

TIP: Niet elke organisatie heeft een uitgebreid ADM-beleid nodig, vaak volstaat een beknopt overzicht van de belangrijkste regels en afspraken. Een uitgebreid ADM-beleid is wel verplicht voor specifieke beroepsgroepen die wettelijk getest mogen worden op alcohol en drugs, zoals in de luchtvaart, het treinverkeer, de scheepvaart en het wegverkeer.

Verhoogd risicoprofiel

Voor organisaties met een verhoogd risicoprofiel is het raadzaam om een uitgebreid ADM-beleid op te stellen. Dat zijn:

• (middel)grote organisaties, zoals organisaties met een OR of meerdere honderden medewerkers;
• organisaties waar alcohol, drugs en/of medicijnen voorhanden zijn, zoals ziekenhuizen, apotheken, alcoholindustrie en horeca;
• organisaties waar werken onder invloed grote veiligheidsrisico’s met zich meebrengt voor medewerkers zelf, hun collega’s, klanten en/of de omgeving. Denk hierbij aan de bediening van machines zoals vorkheftrucs of hijskranen, het besturen van (vracht)auto’s of de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen, zoals Seveso-bedrijven (de vroegere Brzo-organisaties). Dat zijn organisaties waar met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen wordt gewerkt.

Wettelijke kaders

Op grond van artikel 3 van de Arbowet is de bestuurder verantwoordelijk voor de gezondheid en veiligheid de alle medewerkers. Artikel 5 van diezelfde wet verplicht de bestuurder een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op te stellen. Dat is de basis voor het plan van aanpak, waarin je beschrijft welke maatregelen je neemt om de risico’s aan te pakken. Het risico van werken onder invloed moet je opnemen in de RI&E. Alle medewerkers zijn volgens artikel 11 van de Arbowet verplicht te zorgen voor hun eigen veiligheid en gezondheid en die van hun collega’s.

De rol van de ondernemingsraad

Het opstellen en invoeren of wijzigen en intrekken van beleid voor alcohol-, drugs- en medicijngebruik op het werk is een regeling op het gebied van de arbeidsomstandigheden. Als OR heb je hierover instemmingsrecht. Is er in je organisatie geen ADM-beleid dan kun je ook gebruikmaken van het initiatiefrecht om dit onderwerp op de agenda van het overleg met de bestuurder te plaatsen. Dat verplicht de bestuurder om er in ieder geval serieus mee aan de slag te gaan. Middelengebruik kan een probleem zijn, omdat van diverse moderne drugs de precieze werkingsduur onbekend is. Meestal wordt onderschat hoelang de drugs doorwerken.

TIP Volgens artikel 27 van de WOR heeft de OR of de personeelsvertegenwoordiging (PVT) instemmingsrecht op invoering of aanpassing van ADM-beleid.

Samenstellen van een werkgroep

Adviseer je bestuurder een breed draagvlak te zoeken voor ADM. Bijvoorbeeld door een werkgroep samen te stellen met een brede afvaardiging vanuit directie/raad van bestuur, management, uitvoerend personeel, ondernemingsraad en HR. Benoem ook een coördinator die de organisatie op zich neemt en fungeert als eerste aanspreekpunt. De taak van de werkgroep is het formuleren van de uitgangspunten, rolverdeling en de communicatie en implementatie van het beleid.

Opstellen van het beleid

De werkgroep stelt het concept ADM-beleid op en toetst dit bij alle afdelingen van de organisatie. Op basis van de feedback wordt het beleid verder gefinetuned. Na instemming van de OR stelt de bestuurder het ADM-beleid vast en wordt het onderdeel va het arbobeleid, waarin ook de verantwoordelijkheden van werkgever en werknemer staan beschreven op het gebied van veiligheid en gezondheid van medewerkers en goede arbeidsomstandigheden.

Implementeren en informeren

Informeer alle medewerkers over het ADM-beleid zodat voor iedereen de regels en protocollen duidelijk zijn en de eventuele gevolgen van onder invloed op het werk verschijnen of werkzaamheden onder invloed uitvoeren. Het is voor iedereen duidelijk wie het aanspreekpunt is en de vertrouwenspersoon. Geef voorlichting en scholing over middelengebruik en de gevolgen. Zorg dat ook nieuwe medewerkers op de hoogte zijn van het ADM-beleid door ze het opgestelde ADM-beleid samen met het arbeidscontract te laten tekenen.

TIP Zet het ADM-beleid regelmatig op de agenda zodat het top of mind blijft en evalueer regelmatig. Dan kan je het beleid waar nodig aanscherpen zodat het actueel blijft.